 در وضعیت محاق٬ تمام سطح ماه مقابل به زمین تاریک وغیر قابل مشاهده بوده و ماه در صفحه عبور کننده از مراکز زمین و خورشید، بین زمین و خورشید قرار دارد. در این حالت، اصطلاحاً ماه نو میشود و از این زمان به بعد، سن ماه را محاسبه می کنند. (گفتنی است حداکثر سن ماه 29.5 روز می باشد و سپس مجدداً ٬ماه نو می شود).به این حالت مقارنه ماه وخورشید نیز گفته می شود. در زمان مقارنه اگر ماه بر روی یا در نزدیکی یکی از گرههای مداری خود باشد، خورشید گرفتگی اتفاق می افتد.
پس از گذشت حداقل 10 ساعت از مقارنه در بهترین حالت و 15 ساعت در بدترین وضعیت، و با حداقل 7 درجه جدایی زاویه ای ماه از خورشید (از دید یک ناظر روی سطح زمین)که حد دانژون نامیده می شود، اولین و نازکترین هلال تشکیل شده و کم کم هلال قابل مشاهده خواهد بود.از دید شرعی این زمان آغاز ماه نو می باشد واز فردای آن روز ماه جدید قمری شروع می شود.
فاصله زمانی بین دو ماه نو(در حدود 29.530589 روزخورشیدی متوسط) یک ماه هلالی می باشد.در مورد ماه این فاصله زمانی به دلیل اثرات گرانشی در هر قرن به اندازه دو میلیونیم روز افزایش می یابد وفاصله زمانی بین هر دو ماه نو می تواند تا 7 ساعت با مقدار متوسط آن اختلاف داشته باشد.
ابعاد مختلف رویت هلال
۱-مسئله فقهی وملاک تقویم قمری
۲-مسائل حقوقی وحساسیت در ماههای حرام
۳-مسائل نجومی وعلمی در تحقیقات مانند مدل سازی ریاضی(حرفه ای)
۴-مسائل رقابتی ورکورد گیری(آماتوری)
۵-جنبه هنری وزیبایی(عکاسی)
۶-.......
پارامترها وعوامل نجومی مهم در رویت هلال
۱-زمان مقارنه(لحظه برابر شدن طول سماوی ماه وخورشید)
۲-سن هلال
۳-جدایی زاویه ای ماه وخورشید(حد دانژون)
۴-اختلاف سمت ماه وخورشید در زمان غروب خورشید
۵-ارتفاع هلال 
۶ -مکث ماه
۷-ضخامت هلال
۸-فاز هلال
۹-طول کمان هلال
۱۰-زاویه توجیه هلال با افق
۱۱-موقعیت جغرافیایی ناظر(بدلیل ارتباط مستقیم پارامترهای رویت با مختصات جغرافیایی)
۱۲- عوامل محیطی(ابر،دما،فشار و رطوبت،وجود گرد وغبار)
۱۳-قدرت ابزار اپتیکی در صورت لزوم استفاده از ابزار
۱۴-قدرت تفکیک چشم ناظر
۱۵- اطمینان پذیری حواس وچشم(هلال باید چندبار ودر حد چند ثانیه رویت شود)
۱۶-زوال خورشید.زاویه ارتفاع منفی خورشید که نشان دهنده میزان تاریک شدن آسمان می باشد بعنوان پارامتر زوال در رویت پذیری اهمیت پیدا می کند.
روشهای رویت هلال ماه نو
۱-چشم غیر مسلح(بدون ابزار)
۲-دوربین دوچشمی معمولی
۳- دوربین دوچشمی حرفه ای
۴-تلسکوپ
۵- CCD (دوربینی الکترونیکی با قابلیت پردازش تصویر بکمک کامپیوتر:از لحاظ مسائل فقهی ثبت تصویر هلال بکمک سی سی دی به تنهایی جهت اثبات رویت کافی نیست.)
نکات مهم در رویت هلال ماه نو
۱-رصدگاه را خوب بشناسیم (وضعیت افق،ارتفاع از سطح دریا،طول وعرض جغرافیایی ،امکان رفت وآمد،.......)
۲-گزارشهای هوا شناسی را کنترل کنیم.
۳-مختصات وپارامترهای هلال در روز رصد را یاداشت کنیم(ارتفاع ماه در هنگام غروب خورشید،اختلاف سمت ماه و خورشید در هنگام غروب خورشید،مدت مکث ماه،.......)
قبل از رفتن به محل رصد گاه می توانید در منزل بکمک نرم افزار های موجود مانند
moon calc پارامترهای لازم را در فواصل زمانی مثلا" یک دقیقه ای در یک جدول یاداشت نموده وبا خود به محل رصدببرید.در صورتیکه یک کامپیوتر لپ تاب همراه داشته باشید که خیلی بهتر است.
۴-موقعیت غروب خورشید را با نشانه گذاری ذهنی در افق به یاد داشته باشیم.
۵- زوایا را به درستی اندازه گیری کنیم(برای این منظور یک خط کش معمولی حداکثر سی سانتی متری را به کمک یک نخ با طول 57 سانتی متر روبروی چشم خود قرار دید.با این کار هر یک سانتی متر خط کش نشان دهنده یک درجه قوسی می باشد.در صورتیکه قطب نما و یک دوربین نقشه برداری مانند دوربین تئودولیت بهمراه داشته باشید که خیلی بهتر است.
در صورتیکه مانند ستاره شناسان آماتور از انگشتان دست برای اندازه گیری زوایا استفاده می کنید برای کالیبره کردن انگشتان دست وافزایش دقت،شب قبل به کمک ستاره های پرنور آسمان که فاصله جدایی زاویه ای آنها را می دانید به چگونگی باز یا بسته کردن انگشتان وبازوی خود پی ببرید.
۶-رصد را در محلی انجام دهیم که مانعی برای رویت هلال در هنگام غروب نداشته باشد.
۷-هنگام رصد عجله نداشته و رصد را تا انتها ادامه دهیم.افراد حرفه ای معمولا بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد از غروب خورشید کار شکار هلال را شروع می کنند.محتمل ترین زمان رویت هلال(best time)زمانی است که بخشی از محل حضور ماه تاریک شده باشد تا با اختلاف پیش آمده بین تضاد نور آسمان وهلال، رویت پذیری میسر شود.با توجه به پژوهش های انجام شده توسط دانشمندان مختلف از جمله پروفسور یالوپ،بهترین زمان را چهار نهم مدت مکث هلال،بعد از غروب خورشید(یا قبل از طلوع خورشید) بدست آورده اند.
۸-گزارش نتیجه رصد به مراکز علمی معتبر حتی در صورت عدم رویت
پارامترهای ترکیبی معیارها
امروزه در معیارهای رویت پذیری از یک پارامتر ترکیبی برای رویت پذیری هلال استفاده می کنند.این پارامتر در اکثر معیارها بکمک حداقل دو پارامتر بدست می آید.برای مثال در معیارهای یالوپ وعوده از پارامترهای اختلاف وضخامت هلال، به ترتیب پارامترهای q و V محاسبه می شوند.در معیار رصدخانه آفریقای جنوبی دو پارامتر اختلاف ارتفاع واختلاف سمت ماه وخورشید مورداستفاده قرار می گیرند.گفتنی است معیارها تنها احتمال رویت پذیری را نشان می دهند و بعلت پیچیدگی محاسباتی با پارامترهای بسیار متفاوت و مسائل مربوط به چشم انسان تاکنون معیاری ارائه نشده که بتواند با قاطعیت رویت پذیری را اعلام کند.
انواع معیارها:
1- معيار بابلیان
2-معیار فودرینگام(۱۹۱۰)
3- معيار ماندر(۱۹۱۱)
4- معيار هندي(۱۹۷۱)
5- معيار بروين(۱۹۷۷)
6- معيار پرفسور محمد الياس آ(۱۹۸۴)
۷-معيار پرفسور محمد الياس ب(۱۹۸۴)
۸-معيار پرفسور محمد الياس ث(۱۹۸۸)
۹- معيار رصد خانه سلطنتي گرينويچ
۱۰- معيار پرفسور خالد شوكت(۱۹۹۰)
۱۱- معيار پرفسور برنارد يالوپ(۱۹۹۸)
۱۲- معيار رصد خانه آفریقاي جنوبي
۱۳- معيار سنتی ايرانيان
۱۴- معيار محمد شوکت عوده (۲۰۰۵)
۱۵- معيار جديد ايرانيان
برای خواندن مقاله کامل درباره معیارها اینجا را کلیک نمایید.
پارامترهای شش گانه مدار ماه
برای بررسی مدار بیضوی ماه شش پارامتر تعریف میشود:
۱-نیم قطر بزرگ وکوچک ببضی مدار(a,b):هربیضی داری دو محور تقارن در جهت قطر کوچک وقطر بزرگ می باشد که ابعاد بیضی را می توان با مقادیر نصف طول هریک از اقطار مشخص نمود.
۲-خروج از مرکزیت مدار(e)
۳-آنومالی حقیقی(f):مبداء حرکت ماه در مدار را نقطه حضیض یا کمترین فاصله در نظر می گیرند.زاویه ای که در هر لحظه بین ماه ونقطه حضیض قرار دارد را آنومالی حقیقی می گویند.این پارامتر در هرروز حدود ۲/۱۳ درجه افزایش می یابد.
۴- میل مداری(i)
5-آرگومان حضیض(ω):زاویه بین نقطه گره صعودی ونقطه حضیض مدار را آرگومان حضیض می گویند.
6-بعد(bod) گره صعودی(Ω) :زاویه بین نقطه اعتدال بهاری وگره صعودی مدار ماه را بعد گره صعودی می گویند.
بسته به اینکه این نقاط نسبت به هم در چه وضعیتی باشند حالتهای مختلفی برای رویت هلال پیش می آید برای نمونه:
اگر زاویه آرگومان حضیض صفر باشد ومقارنه در نقطه گره صعودی واقع شود،در این صورت هلال در کمترین فاصله شکل می گیرد وسریع از خورشید دور می شود.در نتیجه یک هلال نسبتا جوان شکل می گیرد.
اگر آرگومان حضیض ۹۰ یا ۲۷۰ درجه باشد ومقارنه در نقطه حضیض واقع شوددر اینصورت جوان ترین هلال ممکن شکل می گیرد زیرا بیشترین عرض دایره البروجی وحضیض مداری با یکدیگر اتفاق می افتد.
گفتنی است این پارامترها ثابت نیستند وهمین مسئله مدار ماه را پیچیده نشان می دهد.محدوده تغییرات پارامترهای فوق:
۱- ابعاد بیضی مدار در حال تغییر بوده ودر نتیجه مقدار خروج از مرکزی مدار بین ۰۴۳۵/۰ تا ۰۷۱۴/۰تغییر می کند.یعنی فواصل اوج و حضیض مدار نیز مداوم در حال تغییر می باشند.
۲-زاویه میل مداری بین ۹۸/۴ تا ۲۸/۵ درجه تغییر می کند.
۳-نقاط گره صعودی ونزولی (خط واصل بین آنها یا نودال)در هرسال حدود ۳/۱۹ درجه در جهت عقربه های ساعت حرکت می کند وهر ۶۱/۱۸ سال ی دور کامل دوران می کنند در نتیجه بعد گره صعودی مداوم در حال کاهش می باشد.
۴-خط اوج-حضیض مدار نسبت به خط واصل گره صعودی-گره نزولی ثابت نیست وحرکت این خط باعث جابجا شدن نقاط حضیض واوج می شوند.بنابراین زاویه آرگومان حضیض نیز تغییر می کند.این خط تقریبا هر ۳/۵ سال یکدور کامل می چرخد(هر سال حدود ۶۸ درجه)
۵-به دلیل بیضی بودن مسیر ماه بدور زمین آنومالی حقیقی بطور ثابت تغییر نمی کند.زیرا سرعت زاویه ای ماه بین ۴۹/۰ تا ۶۴/۰ درجه در هرساعت به ترتیب از حالت اوج به حضیض تغییر می کند.
انواع رکورد ها در رویت هلال
۱-رکورد کمترین سن هلال
۲-رکورد کمترین ضخامت هلال
۳-رکورد کمترین جدایی زاویه ای
۴-رکورد کمترین ارتفاع هلال
۵-رکورد کمترین مکث هلال(در حال حاضر ۲۰ دقیقه)
۶- رکورد کمترین فاز هلال(در حال حاضر شش دهم درصد)
۷-رکورد کمترین زمان وداع تا دیدار هلال
در حال حاضر رکورد کمترین سن هلال متعلق به آقای قاضی میر سعید با زمان ۱۱ وچهاردهم ساعت با چشم مسلح می باشد.رکورد این زمان بری چشم غیر مسلح در حدود ۱۴ ساعت است.
رکورد زمان وداع تا دیدار به معنای کمترین فاصله زمانی بین آخرین رویت هلال صبحگاه تا اولین رویت هلال شامگاهی که می توان آنرا ۲۴ ساعت دانست(اگر کمترین سن هلال ۱۲ ساعت در نظر بگیریم)در حال حاضر مقدار ثبت شده ۳۴ ساعت می باشد.
مطالب با همکاری آقای بوژمهرانی و آقای سید قاسم رستمی از سایت:http://geoinfo.blogsky.com/
عکس از :علیرضا بوژمهرانی
برای دریافت مقاله ای درباره رویت ماه نو به قلم آقای سیدقاسم رستمی با حجم ۹۲۹ کیلوبایت وبا فرمت pdf اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباره رویت ماه نو از آقای قاضی میر سعید اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباب مسائل فقهی رویت هلال از حاج آقا سهرابی با فرمت pdf وحجم 1900 کیلوبایت اینجا را کلیک کنید.
برای خواندن مقاله ای درباره روشی با هدف رویت ماه نو در روز به قلم مدیر سایت اینجا را کلیک کنید.
برای خواندن مقاله ای درباره مسائل کلی رویت هلال از آقای احمدی از سایت انجمن نجم شمال اینجا را کلیک کنید. برای دریافت مقاله ای درباره حد دانژون در رویت هلال ماه از آقای امیر حسن زاده اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباره رویت هلال با فرمت pdf از آقایان امیر حسن زاده،پویااحمدی فرد،یوسف شعبانی از انجمن نجم شمال اینجا را کلیک نمایید.
برای دریافت مقاله ای با عنوان مباحثی درباره معیارهای رویت پذیری وتقویم قمری از آقای نعمت الله ریاضیاینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباره محاسبات مربوط به افق رصدگاه از آقای سیدمازیار سیدنژاد اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای باعنوان بررسی اختلاف آغاز ماههای قمری بر اساس فتوای مشهور از سیدمحمدرضا سید موسوی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت جدولی از رکوردهای رویت هلال تهیه شده توسط علی ابراهیمی سراجی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت برنامه ای مناسب رویت ماه وعوارض سطح آن اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت برنامه مون کالک ۶ برنامه ای جهت محاسبه پارامترهای ماه وخورشید اینجا را کلیک کنید .
برای دریافت برنامه ای باهدف بررسی کمیتهای ماه نو جهت تعیین قبله و اوقات شرعی اینجا را کلیک نمایید.
برای دریافت مقاله ای درباره دستگاهی ابتکاری :یکی کننده نقطه دید در هنگام رویت هلال ماه به قلم کاوه صلواتی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباره گاهشماری شمسی –قمری به قلم دکتر رضا عبداللهی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای با عنوان استهلال با استفاده از تلسکوپ رادیویی به قلم حبیب الله عصاره اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای باعنوان طراحی ضابطه های ترکیبی جدید در رویت هلال ماه٬مزایا ومشکلات پیش رو به قلم حمید رضا گیاهی یزدی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای با عنوان تشخیص هلال ماه بحرانی با استفاده از روش های پردازش تصویر به قلم آقایان محسن لسانی وسید جلیل فاطمی اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای با عنوان بررسی عوامل موثر در تعیین شکل مداری ماه از آقای احسان مهرجو اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای با عنوان معرفی ومقایسه نرم افزارهای accurate time و moon calculator از آقای سیدحسن میر سالاری اینجا را کلیک کنید.
برای دریافت مقاله ای درباره ابزار مورد نیاز در رویت ماه نو به قلم آقای سیدقاسم رستمی با حجم ۴۹۰۰ کیلوبایت وبا فرمت pdf اینجا راکلیک کنید.
برای دریافت مقالاتی درباره رویت ماه نو به زبان انگلیسی به آدرس زیر مراجعه نمایید:
http://calendar.ut.ac.ir/Fa/Crescent/EnPapers.asp |
۹۷۳۸۷۳